गेल्या काही वर्षांत भारत हा Apple साठी केवळ एक मोठा बाजार नाही, तर एक महत्वाचा मॅन्युफॅक्चरिंग हब बनला आहे. iPhone 16 सीरिजसारखे नवीन मॉडेल्स आता भारतात असेंबल होऊ लागले आहेत आणि हेच डिव्हाइसेस अमेरिकेसारख्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात एक्सपोर्ट होत आहेत.
पण मग भारतीय ग्राहक विचारतात:
जर आयफोन भारतात तयार होतोय, तर तो भारतातच सर्वात महाग का आहे?
हा प्रश्न योग्य आहे, पण उत्तर मात्र थोडं गुंतागुंतीचं आहे. कारण यात सरकारचे कर, Apple ची किंमत धोरण, आणि आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळी अशा अनेक गोष्टींचा सहभाग आहे.
चला, सविस्तर पाहूया.
भारत आणि इतर देशांतील किंमती
iPhone 16 भारतात तो सर्वात महाग मिळतो.
भारतातील किंमती:
- iPhone 16: ₹79,900
- iPhone 16 Plus: ₹89,900
- iPhone 16 Pro: ₹1,19,900
- iPhone 16 Pro Max: ₹1,44,900
इतर देशांमध्ये (रुपयात रूपांतर करून):
- अमेरिका: ₹67,000 ते ₹1,00,657
- दुबई: ₹77,698 ते ₹1,16,559
- जपान: ₹74,277 ते ₹1,12,964
- हाँगकाँग: ₹74,274 ते ₹1,09,802
एकाच फोनमध्ये ₹25,000 ते ₹45,000 चा फरक! आणि गंमत म्हणजे, हेच मॉडेल्स बऱ्याचदा भारतातच तयार होत असतात.
मग एवढा फरक का?
“मेड इन इंडिया” म्हणजे नेमकं काय?
हो, Apple आता भारतात Foxconn आणि Tata Electronics सारख्या कंपन्यांमार्फत iPhone चे असेंबली काम करत आहे. पण “असेंबल” करणे आणि “पूर्ण उत्पादन” करणे यामध्ये मोठा फरक आहे.
iPhone मधील सर्वात महागडे घटक – प्रोसेसर, डिस्प्ले, कॅमेरा, मेमरी – हे आजही जपान, दक्षिण कोरिया, तैवान आणि अमेरिका यासारख्या देशांतून इम्पोर्ट होतात. भारतात फक्त शेवटचा जोडणीचा (असेंबली) टप्पा होतो.
इथेच किंमती वाढायला लागतात.
कर आणि ड्युटीमुळे वाढणारा खर्च
हे आयात केलेले घटक भारतात आल्यावर त्यांच्यावर 10% ते 22% इम्पोर्ट ड्युटी लागते. त्यानंतर ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वी त्यावर 18% GST म्हणजेच वस्तू व सेवा कर लागू होतो.
हे सगळे मिळून एकत्रितपणे 35% ते 40% पर्यंत किंमतीत वाढ करतात. शिवाय लॉजिस्टिक्स, गोदाम खर्च, विक्रेते मार्जिन हे वेगळंच.
सरकारच्या PLI स्कीम मुळे निर्मितीला चालना मिळतेय हे खरं, पण त्याचा फायदा ग्राहकाला लगेच मिळतोय असं म्हणता येणार नाही.
Apple चं प्रीमियम ब्रँड धोरण
दुसरी महत्वाची गोष्ट म्हणजे Apple स्वतःला एक लग्झरी ब्रँड म्हणून सादर करतं.
भारतात, Apple ची प्रतिमा ‘हाय-एंड’ आणि एक्सक्लुझिव्ह असल्यामुळे ते त्यांच्या किंमती जाणीवपूर्वक अधिक ठेवतात. इतर कंपन्या सवलती देऊन बाजार मिळवतात, Apple मात्र EMI, ट्रेड-इन ऑफर, आणि जुन्या मॉडेल्स स्वस्तात देऊन काही प्रमाणात प्रवेश देतो, पण फ्लॅगशिप फोन कधीच स्वस्त करत नाही.
आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळीचा परिणाम
Global Trade Research Initiative (GTRI) च्या रिपोर्टनुसार, जरी अमेरिकेने भारतात तयार झालेल्या iPhone वर 25% टॅरिफ लावला, तरीही ते भारतात बनवणं अर्थकारणदृष्ट्या फायद्याचं ठरेल.
कारण?
भारतात एक असेंब्ली वर्करचं मासिक वेतन सुमारे $230,
तर अमेरिकेत, विशेषतः कॅलिफोर्नियात ते पोहोचतं $2,900 पर्यंत.
त्यानुसार iPhone ची असेंबली भारतात सुमारे $30 मध्ये होते, तर अमेरिकेत त्याचसाठी लागतो $390!
GTRI च्या म्हणण्यानुसार, $1000 च्या iPhone मधील किंमत वाटप:
- Apple चं ब्रँडिंग, डिझाईन, सॉफ्टवेअर: $450
- चिप्स, OLED, कॅमेरा – तैवान, जपान, कोरिया मधून: $80–$150–$90
- असेंब्ली भारत किंवा चीनमध्ये: फक्त $30, म्हणजे फक्त 3% किंमत!
म्हणजे भारत Apple साठी उत्पादनासाठी एक अत्यंत कमी खर्चिक पर्याय आहे, पण दुर्दैवाने त्याचा फायदा आपल्यासारख्या ग्राहकांना अजून मिळालेला नाही.
परिस्थिती बदलतेय – हळूहळू
चांगली बातमी म्हणजे Apple आता भारतात केवळ असेंब्ली नाही, तर पार्ट्स मॅन्युफॅक्चरिंग सुरू करण्याच्या दिशेने पावलं टाकतोय.
1. iPhone 16 ची संपूर्ण असेंब्ली भारतात
आता फक्त बेस मॉडेलच नाही, तर Pro आणि Pro Max सारखी हाय-एंड मॉडेल्ससुद्धा भारतात बनवली जात आहेत आणि निर्यातही केली जात आहेत.
2. डिस्प्ले फॅक्टरी – तमिळनाडूमध्ये
Foxconn सोबत मिळून Apple तमिळनाडूमध्ये ₹12,000 कोटींच्या गुंतवणुकीने डिस्प्ले युनिट उभारतोय.
3. चिप पॅकेजिंग युनिट – उत्तर प्रदेशात
₹3,500 कोटींच्या गुंतवणुकीतून UP मध्ये 2027 पर्यंत एक नवीन चिप पॅकेजिंग युनिट सुरू होणार आहे.
4. मोठ्या प्रमाणावर iPhone निर्यात
2026 पर्यंत भारतातून 60 मिलियन iPhones एक्सपोर्ट करण्याचं लक्ष्य Apple ने घेतलं आहे.
मग iPhone भारतात स्वस्त होईल का?
सोपं उत्तर – अजून नाही, पण भविष्यात नक्कीच.
स्वस्त होण्याची शक्यता तेव्हाच वाढेल जेव्हा:
- अधिक घटक भारतात तयार होतील,
- GST आणि ड्युटी कमी होतील,
- आणि Apple भारतासाठी खास किंमत धोरण राबवेल.
पण Apple आपला ‘प्रीमियम’ ब्रँड स्टेटस कायम ठेवू इच्छितो. म्हणूनच स्वस्त iPhone ची वाट अजून थोडी दूर आहे.
निष्कर्ष: आयफोन भारतात बनतो, पण परदेशात स्वस्त मिळतो!
ही गोष्ट थोडी विसंगत वाटते – जे iPhone भारतात तयार होतो, तोच परदेशात स्वस्त मिळतो.
पण भारत आता हळूहळू एक इलेक्ट्रॉनिक्स मॅन्युफॅक्चरिंग पॉवरहाउस बनतोय. पुढच्या काही वर्षांत, Apple चा iPhone केवळ भारतात बनवलेला नसेल, तर तो भारतीय ग्राहकासाठी परवडणारा देखील असेल.
