अश्विनी ग्रुप

You can read this article in: Hindi Tamil Telugu Kannada Bengali English Gujarati

रणनीतिक आत्मनिर्भरतेसाठी भारताच्या रेअर अर्थ आणि मॅग्नेट क्षमतांचा विकास

जसे-जसे देश सप्लाय-चेनची मजबुती आणि तांत्रिक स्वातंत्र्य याचा पुन्हा आढावा घेत आहेत, तसतसे रेअर अर्थ सामग्री फक्त औद्योगिक वापरापुरती मर्यादित न राहता रणनीतिक संपत्ती म्हणून पुढे आली आहे. त्यामुळे एअरोस्पेस आणि संरक्षण क्षेत्रात स्वदेशीकरणाच्या दिशेने भारताच्या प्रयत्नांनी महत्त्वाच्या सामग्रीतील देशांतर्गत क्षमतेवर पुन्हा भर दिला आहे. अश्विनी ग्रुपचा प्रवास—1986 मध्ये सुरू झालेल्या मॅग्नेट उत्पादकापासून ते रेअर अर्थ मॅग्नेटचा अग्रगण्य खासगी उत्पादक होईपर्यंत—या राष्ट्रीय बदलाचे प्रतिबिंब आहे. यामुळे ही कंपनी भारताच्या दीर्घकालीन रणनीतिक तयारीत एक महत्त्वाचा योगदानकर्ता म्हणून उभी राहते.

समूहाची पायाभरणी – महत्त्वाच्या सामग्रीमध्ये अभियांत्रिकी उत्कृष्टतेची 30 वर्षे

1986 मध्ये स्थापन झालेला अश्विनी ग्रुप आज मॅग्नेट आणि रेअर अर्थ सामग्रीच्या क्षेत्रातील भारतातील स्थिरावलेल्या कंपन्यांपैकी एक आहे. जवळपास चार दशकांच्या वारशासह, या समूहाने आपली क्षमता अभियांत्रिकी कौशल्य, दीर्घकालीन दृष्टी आणि राष्ट्रीय बांधिलकी यांच्या आधारावर विकसित केली आहे. त्यामुळे देशांतर्गत आणि जागतिक, दोन्ही बाजारांसाठी उपयुक्त उत्पादन आणि सामग्री क्षमतांचा विकास शक्य झाला आहे.

अश्विनी ग्रुप प्रगत सामग्री, रणनीतिक उत्पादन आणि राष्ट्रीय आत्मनिर्भरता यांच्या संगमावर काम करतो, आणि ऑटोमोटिव्ह, स्वच्छ ऊर्जा, इलेक्ट्रॉनिक्स, एअरोस्पेस आणि संरक्षण क्षेत्रांमध्ये योगदान देतो. हे असे उद्योग आहेत जे आर्थिक विकास आणि राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. त्याची पद्धत महत्त्वाच्या सामग्रीमध्ये क्षमता उभारण्यावर केंद्रित असते, तसेच वाढ भारताच्या व्यापक औद्योगिक आणि तांत्रिक प्राधान्यांशी जुळवून ठेवते.

समूहाची दृष्टी पर्यावरणीय जबाबदारीसोबत तांत्रिक प्रगती पुढे नेत, रेअर अर्थ उत्पादनात पर्यावरणासाठी चांगल्या पद्धतीने जागतिक नेतृत्व मिळवणे ही आहे. त्याचे मिशन पर्यावरणासाठी चांगल्या पद्धतीने उच्च-शुद्धतेचे रेअर अर्थ मॅग्नेट उपलब्ध करून देणे, भारताची आत्मनिर्भरता वाढवणे, हितधारकांना मूल्य देणे आणि जागतिक तांत्रिक प्रगतीत योगदान देणे यावर केंद्रित आहे. हे प्रयत्न विश्वास आणि प्रामाणिकपणा, अभियांत्रिकी उत्कृष्टता, मूल्यनिर्मिती, सर्वसमावेशक वाढ, आणि नवीन विचार व आत्मनिर्भरतेबद्दलची बांधिलकी अशा मूल्यांद्वारे मार्गदर्शित होतात.

पुण्यात मुख्यालय असलेल्या, चाकण आणि हिंजवडी येथे उत्पादन आणि R&D सुविधा असलेल्या अश्विनी ग्रुपकडून भारतीय आणि जागतिक ऑटोमोटिव्ह तसेच गैर-ऑटोमोटिव्ह OEMs ला सेवा दिली जाते. बीएआरसी आणि आईआरईएल सारख्या संस्थांसोबतच्या त्याच्या रणनीतिक सार्वजनिक–खासगी भागीदाऱ्या भारताच्या महत्त्वाच्या सामग्रीच्या इकोसिस्टममधील त्याची भूमिका आणखी मजबूत करतात.

रणनीतिक सप्लाय चेन मजबूत करणे

रेअर अर्थ सामग्री आधुनिक तंत्रज्ञान आणि प्रगत उत्पादनाची कणा आहेत, तरीही त्यांची जागतिक सप्लाय चेन आजही मोठ्या प्रमाणावर काही मोजक्या ठिकाणी केंद्रित आहे आणि भू-राजकीय अडथळ्यांपुढे कमजोर आहे. दशकानुदशके, एका प्रमुख भू-भागावरची ही अवलंबनता महत्त्वाच्या क्षेत्रांमधील संरचनात्मक कमकुवतपणा समोर आणत आली आहे.

याच संदर्भात, अश्विनी ग्रुप भारताच्या एअरोस्पेस आणि संरक्षण इकोसिस्टममध्ये रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाची भूमिका बजावतो, कारण तो रेअर अर्थ मॅग्नेट आणि सामग्रीची देशांतर्गत सप्लाय चेन मजबूत करतो—हे असे घटक आहेत जे महत्त्वाचे, संवेदनशील आणि जागतिक पातळीवर मर्यादित आहेत. हे मॅग्नेट संरक्षण प्लॅटफॉर्म, एअरोस्पेस सिस्टिम, अचूक इलेक्ट्रॉनिक्स, रडार सिस्टिम, अॅक्च्युएटर, मार्गदर्शन यंत्रणा, आणि स्वच्छ ऊर्जा वापरांसाठी आवश्यक आहेत.

ही अवलंबनता कमी करण्यासाठी, अश्विनी ग्रुपने स्वदेशी विकास, वापर-आधारित अभियांत्रिकी, आणि देशांतर्गत उत्पादन यावर सातत्याने लक्ष ठेवले आहे. देशांतर्गत पातळीवर सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत रेअर अर्थ आणि मॅग्नेटची सप्लाय चेन उभी करून, हा समूह राष्ट्रीय आत्मनिर्भरता, रणनीतिक स्वायत्तता, दीर्घकालीन औद्योगिक मजबुती, आणि संरक्षण व एअरोस्पेस तयारीत योगदान देतो. सुरक्षेपलीकडे, हा प्रयत्न डाउनस्ट्रीम वापर, संशोधन आणि विकास, आणि पुढच्या पिढीच्या उत्पादनाला सक्षम करून व्यापक नवीन विचारांच्या इकोसिस्टमला देखील पाठबळ देतो.

रेअर अर्थ सामग्रीच्या रणनीतिक महत्त्वाकडे पाहता, सुरू असलेले भू-राजकीय बदल अश्विनी ग्रुपच्या मिशनची उपयुक्तता आणखी स्पष्ट करतात. समूहाची तयारी त्याच्या खोल क्षमतेत, अनुपालनासाठीची तत्परता, आणि जागतिक हितधारकांसोबत उपाय-केंद्रित सहभाग यात दिसते, ज्यामुळे बदलत्या नियामक आणि रणनीतिक वातावरणातही मजबुती टिकून राहते.

विक्रम अजीत धूत, चेअरमन आणि मॅनेजिंग डायरेक्टर, अश्विनी ग्रुप

श्री विक्रम अजीत धूत यांचा रेअर अर्थ आणि मॅग्नेट उद्योगातील प्रवास त्यांच्या वडिलांनी, स्वर्गीय श्री अजीत धूत यांनी, 1990 च्या दशकाच्या मध्यात सुरू केलेल्या इंजिनिअरिंग विचारांशी खूप जवळून जोडलेला आहे. त्या काळात, जेव्हा पायाभूत सुविधा, जागरूकता, आणि इकोसिस्टमचा पाठिंबा मर्यादित होता, तेव्हा त्यांच्या वडिलांना वाटत होते की भारताने रेअर अर्थ मॅग्नेटमध्ये स्वतःच्या क्षमता उभ्या केल्या पाहिजेत. त्याच सुरुवातीच्या विश्वासाने आज ज्या पायावर अश्विनी ग्रुप उभा आहे, ती पायाभरणी घडवली.

श्री विक्रम आणि संस्थेला पुढे नेणाऱ्या गोष्टी आहेत—नवीन विचारांच्या जोरावर आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल करणे, महत्त्वाच्या सामग्रीसोबत काम करण्यासाठी लागणारी गुंतागुंत आणि शिस्त, आणि भारताच्या दीर्घकालीन तांत्रिक स्वातंत्र्यात अर्थपूर्ण पद्धतीने योगदान देण्याची संधी.

सहायक कंपन्या आणि उत्पादन पोर्टफोलिओ

अश्विनी ग्रुप दोन खास सहायक कंपन्यांच्या माध्यमातून काम करतो, ज्या मिळून मॅग्नेट आणि रेअर अर्थ सामग्रीतील त्याच्या क्षमतांना आकार देतात.

अश्विनी मॅग्नेट्स प्रायव्हेट लिमिटेड (AMPL), 1986 मध्ये स्थापन झालेली, बॉन्डेड फेराइट आणि बॉन्डेड रेअर अर्थ मॅग्नेट तयार करते आणि भारत व परदेशात ऑटोमोटिव्ह आणि FMCG उत्पादकांना आवश्यक घटक सप्लाय करते. ही भारतातील सुरुवातीच्या कंपन्यांपैकी एक होती, जिने 1990 च्या दशकाच्या मध्यापासून बॉन्डेड रेअर अर्थ मॅग्नेटचा स्वदेशी विकास सुरू केला.

अश्विनी रेअर अर्थ प्रायव्हेट लिमिटेड (AREPL) भारताच्या रेअर अर्थ इकोसिस्टममधील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. देशातील पहिली खासगी रेअर अर्थ सामग्री उत्पादन सुविधा म्हणून, AREPL रेअर अर्थ फ्लोराइड्स, धातू, आणि भविष्यात सिंटर्ड मॅग्नेट उत्पादनावर लक्ष देते. तिचा उद्देश चीन-प्रधान जागतिक सप्लाय चेनसाठी एक विश्वासार्ह, मोठ्या स्तरावर वाढवता येणारा, आणि पर्यावरणासाठी चांगला देशांतर्गत पर्याय उभा करणे हा आहे, विशेषतः रणनीतिक आणि संरक्षणाशी जोडलेल्या वापरांसाठी.

अश्विनी ग्रुपच्या मुख्य ऑफरिंग्समध्ये बॉन्डेड फेराइट मॅग्नेट, बॉन्डेड रेअर अर्थ मॅग्नेट, आणि जवळच्या भविष्यात NdPr धातू आणि सिंटर्ड RE मॅग्नेट यांचा समावेश आहे. ही उत्पादने इलेक्ट्रिक वाहनं, एअरोस्पेस आणि संरक्षण, नवीकरणीय ऊर्जा, आणि इलेक्ट्रॉनिक्स व अचूक उपकरणं यामधील वापरासाठी मदत करतात. कामगिरी, कार्यक्षमता, आणि विश्वासार्हता सुधारून, ग्रुपचे उपाय ग्राहकांना अत्यंत स्पर्धात्मक जागतिक बाजाराच्या गरजा पूर्ण करण्यास सक्षम करतात.

गुणवत्ता, सुरक्षा आणि अनुपालन

अश्विनी ग्रुपमध्ये, नवीन विचार ही त्याच्या कामकाजाची पायाभरणी आहे, वेगळी जबाबदारी नाही. ग्रुपची R&D पद्धत खोल वापर-आधारित इंजिनिअरिंग आणि महत्त्वाच्या सामग्रीचे गुणधर्म, प्रोसेसिंग तंत्रज्ञान, उपकरण डिझाइन, आणि चाचणी व पडताळणी प्रोटोकॉल यांची मजबूत समज यावर चालते. ही एकत्रित क्षमता अश्विनी ग्रुपला साध्या उत्पादनापलीकडे जाऊन असे इंजिनिअर्ड उपाय देण्यास सक्षम करते, जे ग्राहक आणि हितधारकांसाठी स्पष्टपणे मूल्य निर्माण करतात.

“अश्विनीमध्ये नवीन विचार हे वेगळं काम नाही—हीच पायाभरणी आहे,” असे श्री विक्रम म्हणतात.

नवीन विचारांवरचा हा भर गुणवत्ता, अनुपालन, आणि सुरक्षा यावरच्या मजबूत लक्षामुळेही समर्थित आहे. अश्विनी ग्रुपने विश्वासार्ह आणि अंदाज करता येईल अशी सप्लाय देण्याचा सिद्ध अनुभव तयार केला आहे, ज्याला अत्याधुनिक सुविधा, मजबूत गुणवत्ता प्रणाली, आणि इंजिनिअर्ड प्रक्रिया यांचा आधार आहे, आणि या प्रक्रिया संवेदनशील व उच्च-जोखीम वापरांसाठी कठोर देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय मानकं पूर्ण करण्यासाठी तयार केल्या आहेत.

पर्यावरणासाठी चांगले मार्ग उत्पादन डिझाइन आणि उत्पादन प्रक्रियांमध्ये—दोन्ही ठिकाणी—समाविष्ट आहेत, आणि हा या गुणवत्ता-केंद्रित पद्धतीचा स्वाभाविक विस्तार आहे. पर्यावरणीय अनुपालन, ऊर्जा कार्यक्षमता, आणि जबाबदार इंजिनिअरिंग हे प्रत्येक नव्या प्रक्रियेच्या आणि प्रत्येक उपकरणाच्या विकासाचा महत्त्वाचा भाग आहेत, विशेषतः ज्या वापरांमध्ये सुरक्षा, विश्वासार्हता, आणि दीर्घकालीन परिणाम महत्त्वाचे असतात.

आव्हाने उपलब्ध्यांमध्ये बदलणे

गेल्या काही वर्षांत, अश्विनी ग्रुपला अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागला, ज्यामध्ये मर्यादित आर्थिक संसाधने, विशेष उपकरणांची कमतरता, कच्च्या मालाच्या मर्यादा, पडताळणीतील गुंतागुंत, आणि कुशल प्रतिभेची कमतरता यांचा समावेश होता. या गोष्टींना अडथळे मानण्याऐवजी, ग्रुपने याच आधारावर एक स्पष्ट आणि शिस्तबद्ध रणनीतिक रोडमॅप तयार केला, ज्याचा फोकस स्वदेशी माहिती आणि कौशल्य विकसित करणे, दीर्घकालीन सप्लाय चेन भागीदारी उभी करणे, व्यवस्थित सार्वजनिक–खासगी सहकार्य करणे, आणि दीर्घकालीन क्षमता उभारणीत संयमाने गुंतवणूक करणे यावर राहिला.

ही पद्धत हळूहळू ठोस परिणामांमध्ये बदलत गेली. 1986 मध्ये मॅग्नेट उत्पादन सुरू झाले, आणि त्यानंतर 1995 मध्ये बॉन्डेड रेअर अर्थ मॅग्नेटचा स्वदेशी विकास करण्यात आला.

NdPr धातू उत्पादनाची सुरुवात: भारतात आपल्या प्रकारातील पहिले—मुख्य क्षमता, इंजिनिअरिंगची जबरदस्त ताकद, आणि स्वदेशी क्षमतांना पुन्हा सिद्ध करणारे विधान

BARC आणि IREL सोबत सिंटर्ड रेअर अर्थ मॅग्नेटसाठी केलेल्या रणनीतिक MoA मुळे ग्रुपच्या प्रगतीला आणखी बळ मिळाले, आणि त्याचा परिणाम 17 ऑक्टोबर 2025 रोजी भारतातील पहिली खासगी NdPr धातू उत्पादन सुविधा सुरू होण्यात दिसून आला, ज्याला त्या महत्त्वाच्या वेळी JNARRDC कडून पूर्ण पाठिंबा मिळाला.

या उपलब्ध्यांनी मिळून एअरोस्पेस आणि संरक्षण क्षेत्रात अश्विनी ग्रुपची वेगळी ओळख ठरवली आहे. क्षमता विकासावर सुरुवातीपासून आणि सातत्याने ठेवलेल्या लक्षामुळे भारतात पहिल्यांदा बॉन्डेड रेअर अर्थ मॅग्नेट उत्पादन आणि पहिल्यांदा खासगी पातळीवर NdPr धातू उत्पादन सुरू करणे शक्य झाले, ज्याला महत्त्वाच्या सामग्री आणि त्यांच्या वापरांची सुरुवातीपासून शेवटपर्यंतची समज याचा आधार मिळाला.

नवीन विचारांची संस्कृती

महत्त्वाच्या सामग्रीमध्ये क्षमता उभारणे यासाठी विशेष ज्ञानासोबतच एक मजबूत अंतर्गत संस्कृतीही लागते. जरी कुशल मनुष्यबळापर्यंत पोहोच आजही एक आव्हान आहे, तरीही अश्विनी ग्रुपची पद्धत अशा लोकांची ओळख पटवण्यावर केंद्रित आहे जे उद्योजकीय विचारांशी जोडलेले असतात, विश्वास आणि जबाबदारीच्या माध्यमातून टीम्सना सक्षम करणे, आणि असे वातावरण तयार करणे जे नवीन विचारांना आणि दीर्घकाळ पर्यावरणासाठी चांगल्या पद्धतीने पुढे जाण्याला पाठिंबा देते.

प्रतिभा विकासासोबतच, ग्रुपने हळूहळू प्रक्रिया ऑटोमेशन आणि आधुनिक उत्पादन तंत्रे स्वीकारली आहेत. प्रगत सामग्री हा त्याच्या व्यवसायाचा केंद्रबिंदू आहे, आणि कामकाजात तंत्रज्ञानाचे एकत्रीकरण केल्यामुळे मजबूत आणि जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक सप्लाय चेन उभारण्यात मदत झाली आहे.

अश्विनी ग्रुपसाठी पुढे काय

अश्विनी ग्रुप सध्या रेअर अर्थ व्हॅल्यू चेनमध्ये आपली स्थिती मजबूत करण्यावर लक्ष देत आहे. यामध्ये सिंटर्ड रेअर अर्थ मॅग्नेट उत्पादनाची स्थापना आणि रेअर अर्थ सामग्री प्रोसेसिंगसाठी आवश्यक उपकरणे व पायाभूत सुविधा विकसित करणे यांचा समावेश आहे, तसेच अपस्ट्रीम आणि डाउनस्ट्रीम—दोन्ही प्रक्रियांमध्ये स्वदेशी भारतीय सप्लाय चेन उभारणे आणि मजबूत करणे यावर विशेष भर आहे.

त्याच वेळी, ग्रुप रेअर अर्थ सामग्रीचे वापर वाढवत आहे आणि डाउनस्ट्रीम एकत्रीकरण अधिक मजबूत करत आहे, जेणेकरून त्याच्या क्षमता रणनीतिक आणि वेगाने वाढणाऱ्या क्षेत्रांच्या बदलत्या गरजांशी जुळलेल्या राहतील.

दीर्घकालीन काळात, अश्विनी ग्रुप या प्रयत्नांच्या आधारावर नवीन विचारांवर चालणाऱ्या रेअर अर्थ सप्लाय चेनमध्ये स्वतःला जागतिक स्तरावर ओळख मिळालेला नेता म्हणून उभे करण्याची योजना ठेवतो, ज्यामुळे भारताच्या वाढीत योगदान होईल आणि जागतिक तांत्रिक प्रगतीला पाठिंबा मिळेल. ही दीर्घकालीन दिशा पर्यावरणासाठी चांगले मार्ग, इंजिनिअरिंग उत्कृष्टता, आणि विश्वास यावर आधारित आहे.

लीडरशिप मंत्र

भविष्यातील नेत्यांना सल्ला देताना, श्री विक्रम म्हणतात, “अशा मुख्य क्षमता तयार करा ज्या काळानुसार टिकू शकतील. नवीन विचार आणि वापर विकासात सातत्याने गुंतवणूक करा, आणि नेहमी ग्राहक, भागीदार, आणि देशासाठी मूल्य निर्माण करण्यावर लक्ष ठेवा.”